Phát huy nguồn lực của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới

Tọa đàm có sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các cơ sở giáo dục đại học, các vụ, cục, hội, viện nghiên cứu trên cả nước.

Thượng tọa Thích Đạo Thịnh - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam; PGS.TS Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Trưởng Ban tổ chức và TS Nguyễn Văn Tuân, Trưởng nhóm Thư ký nghiên cứu khoa học, Phó Trưởng ban Thường trực Ban tổ chức đồng chủ trì tọa đàm.

Tọa đàm là diễn đàn học thuật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm quy tụ trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm của chư tôn đức, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và chuyên gia ở nhiều lĩnh vực như tôn giáo học, sử học, chính trị học, quản lý nhà nước, văn hóa học, xã hội học và phát triển.

Qua đó, tọa đàm hướng tới làm rõ những vấn đề cốt lõi liên quan đến việc phát huy nguồn lực của Phật giáo Việt Nam trong bối cảnh mới; không chỉ dừng lại ở việc nhìn nhận Phật giáo như một thiết chế tôn giáo mà còn tiếp cận Phật giáo như một chủ thể văn hóa - xã hội có khả năng đóng góp thiết thực vào sự phát triển quốc gia trên nhiều phương diện. Đây cũng là cơ sở để mở rộng tư duy nghiên cứu về nguồn lực tôn giáo từ cách hiểu truyền thống sang cách tiếp cận hiện đại, toàn diện và phát triển.

Phát biểu khai mạc tại tọa đàm, Hòa thượng, TS. Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban thông tin và Truyền thông nhấn mạnh: Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, Phật giáo Việt Nam đã luôn đồng hành cùng dân tộc, góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền tảng đạo đức, văn hóa và tinh thần của xã hội.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên của hội nhập và sâu rộng, chuyển đổi số và phát triển bền vững, vai trò và nguồn lực của Phật giáo ngày càng được nhận diện một cách toàn diện, khoa học và thực tiễn hơn. Nguồn lực ấy không chỉ nằm ở hệ thống cơ sở tự viện, di sản văn hóa hay tiềm năng du lịch tâm linh mà còn là nguồn lực con người, đội ngũ Tăng Ni, Phật tử, tri thức tôn giáo; là nguồn lực tri thức, đạo đức và giá trị nhân văn sâu sắc mà Phật giáo mang lại cho xã hội. Việc phát huy hiệu quả những nguồn lực này đòi hỏi phải có sự kết nối chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại, giữa tôn giáo và phát triển.

Phát biểu đề dẫn tại tọa đàm, PGS.TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội khoa học và Lịch sử Việt Nam, Trưởng Ban tổ chức khẳng định: Trong lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần của nhân dân mà còn là một thành tố quan trọng của cấu trúc văn hóa xã hội góp phần hình thành nên hệ giá trị đạo đức, nhân văn và truyền thống đoàn kết của dân tộc. Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta là tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức, nhân văn tốt đẹp của tôn giáo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, vấn đề huy động và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực xã hội trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Trong hệ thống nguồn lực đó, nguồn lực tôn giáo, đặc biệt là nguồn lực của Phật giáo Việt Nam là một nguồn lực đặc thù, có tính tổng hợp, bao gồm nguồn lực con người, nguồn lực văn hóa, nguồn lực đạo đức, nguồn lực xã hội và nguồn lực kinh tế nếu được nhận diện đúng và phát huy hợp lý sẽ có đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Chia sẻ tại tọa đàm, các ý kiến đã tập trung làm rõ những trụ cột nguồn lực cơ bản của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, trong đó nổi bật là nguồn lực kinh tế, nguồn nhân lực và nguồn lực khoa học - công nghệ. Đây là ba trục nội dung có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển của Phật giáo trong điều kiện hiện nay.

Các đại biểu đã thống nhất ở nhận thức rằng, việc phát huy nguồn lực của Phật giáo Việt Nam không thể chỉ hiểu theo nghĩa hẹp là huy động tài chính hay xây dựng cơ sở vật chất, mà phải được nhìn nhận như một quá trình tổ chức, quản trị và khai thác tổng hợp các nguồn lực tinh thần, văn hóa, nhân lực, vật lực, tri thức và công nghệ nhằm phục vụ cho sự phát triển ổn định, lành mạnh, hiện đại và bền vững của Giáo hội, đồng thời đóng góp cho xã hội.

PGS.TS Nguyễn Hồng Dương, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng, trong suốt lịch sử tồn tại và phát triển của Phật giáo Việt Nam, dưới nhiều hình thức khác nhau, tri thức và chuyên gia Phật tử luôn có những đóng góp quan trọng trong việc hoạch định chiến lược phát triển Phật giáo Việt Nam.

Trong giai đoạn tới, đặc biệt là kỷ nguyên số, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cần tiếp tục quan tâm và tạo điều kiện tốt hơn nữa để bộ phận này phát huy vai trò, đóng góp trí tuệ vào sự phát triển toàn diện của các lĩnh vực Phật sự nói riêng, phát triển đất nước nói chung.

Đại úy, Thạc sĩ Lê Hoàng Anh Khôi, Học viện An ninh nhân dân cũng nhấn mạnh, hiện nay, các thế lực thù địch đã và đang lợi dụng vấn đề tôn giáo, trong đó có Phật giáo, để xuyên tạc các chủ trương, chính sách, bóp méo vai trò của Phật giáo và kích động chia rẽ xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh truyền thông số phát triển nhanh, các thông tin sai trái, thiếu kiểm chứng lan truyền nhanh chóng, tác động đến nhận thức và niềm tin của một bộ phận công chúng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết nâng cao hiệu quả đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch nhằm bảo vệ giá trị của Phật giáo, củng cố niềm tin xã hội và giữ vững ổn định chính trị, xã hội với các giải pháp đồng bộ, toàn diện, kết hợp giữa phòng ngừa và xử lý, giữa xây và chống.

Chia sẻ tại tọa đàm, Đại tá, GS.TS Hoàng Minh Tuấn, Trưởng Khoa An ninh nội địa, Học viện An ninh cho rằng, trong thời gian tới cần tiếp tục tuyên truyền các vấn đề liên quan đến bình đẳng tôn giáo; phát huy tối đa các nguồn lực của Phật giáo.

Trong đó, ngoài việc nâng cao nhận thức, tăng sức đề kháng cho quần chúng nhân dân, hoàn thiện cơ chế chính sách thì nội bộ Phật giáo cũng cần nâng cao ý thức phát huy nguồn lực với tư cách công dân; chủ động giải quyết các vấn đề nội tại, loại bỏ các yếu tố mang màu sắc mê tín dị đoan, ảnh hưởng tiêu cực từ cơ chế thị trường…

Trung tướng, GS.TS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an cũng nhấn mạnh, trong thời gian tới cần tiếp tục phát huy nguồn lực của Phật giáo trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, xây dựng nền văn hóa nhân văn, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn; bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội…

Phát biểu bế mạc tọa đàm, TS Nguyễn Văn Tuân, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban tổ chức tọa đàm khẳng định: Việc phát huy nguồn lực Phật giáo không chỉ là vấn đề của riêng Giáo hội mà còn là vấn đề có liên quan mật thiết đến sự phát triển chung của đất nước. Những ý kiến được trình bày tại tọa đàm sẽ là những tư liệu quý, giúp cho Ban Tổ chức tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và chuyển tải đến các cơ quan hữu quan cũng như làm cơ sở cho các hoạt động Phật sự trong thời gian tới.