Lật từng trang sách, nghe mùa xuân về

Kể từ năm 2019, “Sách Tết” của Đông A Books trở thành ấn phẩm được độc giả mong chờ nhất mỗi độ Tết đến xuân về. “Sách Tết Bính Ngọ 2026” là ấn phẩm thứ tám của Đông A Books gồm hợp tuyển văn - thơ - nhạc - họa do nhà văn Hồ Anh Thái tuyển lựa. Phần mở đầu quen thuộc mang tên “Khúc dạo mùa xuân” được minh họa bằng hình vẽ dân gian quen thuộc về các chú ngựa kèm câu ca dao “Ngựa hay chẳng quản đường dài/ Nước kiệu mới biết tài trai anh hùng”.

Gần 300 trang sách cho thấy cái “hay”, cái đặc sắc của “chú ngựa Sách Tết” năm nay. Ở phần mở đầu, bạn đọc sẽ gặp lại không khí Tết qua những tác phẩm như “Rồi lại xuân” của Nguyễn Tường Bách, “Ấm cúng bữa cơm gia đình Việt” của Nguyễn Thị Minh Thái, hay “Ba người khăn đóng áo dài trong kháng chiến” của nhà văn, đạo diễn Xuân Phượng… Phần mở đầu khép lại bằng những mảnh ký ức xuân dung dị, đủ để người đọc chậm lại trước khi bước vào các tầng cảm xúc sâu hơn.

Phần “Văn” quy tụ nhiều cây bút nổi tiếng trên văn đàn Việt. Người đọc gặp lại Ma Văn Kháng trong “Thầm thì hoa nở”, Nguyễn Thị Thu Huệ với “Quay lại những ngày xưa”, hay Hồ Anh Thái qua “Người sưu tầm danh thiếp”… Mỗi truyện ngắn là một lát cắt đời sống giàu chiêm nghiệm. Bên cạnh đó, “Ba tháng nữa là lại lập xuân” của cây bút trẻ Võ Đăng Khoa mang đến một điểm nhấn mới mẻ cho cuốn sách xuân.

Phần “Thơ” là không gian của nhịp điệu và dư âm, nơi mùa xuân ngân lên qua những vần thơ của Cao Xuân Sơn, Quỳnh Hoa, Phạm Thị Ngọc Liên…. Những vần thơ khi thì dịu dàng, rạng rỡ với sắc xuân ngập tràn nẻo quê: “Sáng xuân mở cửa ra nhìn/ Sông Lam như dải lụa mềm vắt qua/ Xóm chài thưa mấy nóc nhà/ Bến sông thấp thoáng màu hoa cải vàng/ Qua làn nắng ửng sương tan/ Trời như khung bạc đưa làng vào tranh…” (Bến sông xuân, Quỳnh Hoa), lúc lại trầm lắng, da diết, khát vọng trong những va đập của thời cuộc hôm nay: “Mùa nhấp nháy, lại đã mai tràn phố/ Thời gian đi bằng những dấu hài vàng/ Nhếnh nhoáng phận người tù mù cuốn vở/ Heo may ậm ờ úp mở số trang…”.

Ở mảng thơ thiếu nhi là những tiếng thơ trong trẻo, hồn nhiên của các tác giả như Phạm Anh Xuân, Dương Huy, Hồ Huy Sơn, Trương Quang Thứ... Phần “Thơ” khép lại bằng âm hưởng quen mà mới từ “Xuân về” của Nguyễn Bính - được soi chiếu qua bài bình “Một vòng tròn cảm xúc” của Võ Anh Minh, như một nhịp nối tinh tế giữa thơ xuân kinh điển và cảm xúc đương đại

Ở phần “Nhạc” - đặc sản trong các tuyển tập sách Tết thường niên của Đông A, mùa xuân vang lên qua những ca khúc quen thuộc. Bạn đọc gặp “Dịu dàng sắc xuân” của Nguyễn Nam hay nhịp tình tứ trong “Lời tỏ tình của mùa xuân” của Thanh Tùng. Trong đó có ca khúc trẻ trung, mới mẻ được thế hệ gen Z ưa chuộng: “Đi về nhà” của Hứa Kim Tuyền và Xuân Ty. Để độc giả hiểu sâu sắc hơn về những giai điệu thân thương ấy, ấn phẩm giới thiệu kèm các bài bình nhạc của tác giả Nguyễn Thị Minh Châu.

Góp mặt ở phần cuối trong mâm cỗ đa sắc là phần “Họa”. Năm nay, “Sách Tết Bính Ngọ 2026” giới thiệu họa sĩ tuổi Ngọ Nguyễn Thanh Bình qua bài viết “Kiên nhẫn để tô màu cho đẹp” của Nguyễn Lệ Chi. Họa sĩ chia sẻ: “Tôi không coi công việc mình làm là gì quá cao siêu, chỉ coi như môn “tô màu”. Cần kiên nhẫn để tô cho đẹp”.

Cũng như mọi năm, từng câu văn câu thơ được dệt nên bằng mảng màu, đường nét bởi minh họa của nhiều họa sĩ: Đặng Xuân Hòa, Hoàng Phượng Vỹ, Đào Hải Phong, Lê Trí Dũng, Ngô Xuân Khôi, Phạm Công Tâm, Tạ Huy Long, Kim Duẩn, Đặng Hồng Quân, Tất Sỹ, Quyên Thái. Các họa sĩ đã tạo nên một “mùa xuân bằng hình”, nơi tranh không chỉ minh họa cho chữ, mà tự cất tiếng kể câu chuyện của riêng mình.

Dòng sách Tết cho thiếu nhi cũng rộn ràng không kém. Đinh Tị Books năm nay trình làng cuốn “Pháo hoa đêm giao thừa” gồm bảy câu chuyện thú vị: “Nghe mẹ kể Tết xưa”, “Xuân trên bến Bình Đông”, “Đường về quê”, “Đòn bánh tét của Ngoại”, “Pháo hoa đêm giao thừa”, “Phong bao lì xì kỳ lạ”, “Tết có mùi gì?”. "Pháo hoa đêm giao thừa" không chỉ là món quà ý nghĩa ba mẹ dành tặng con vào dịp Tết mà qua đó còn giúp con hiểu về phong tục ngày Tết, những giá trị truyền thống tốt đẹp. Các bé thơ còn có cơ hội khám phá nét đặc trưng vùng miền trên đất nước, cảm nhận sâu sắc và dung dị bài học về tinh thần sẻ chia, yêu thương.

Là đối thủ đáng gờm trên đường đua sách Tết với dấu ấn của series “Mở ra là thấy Tết”, năm nay Lion Books ra mắt ấn phẩm mang tên "Nếp Tết nhà mình". Sách chỉ dày 44 trang nhưng được thiết kế độc đáo, thú vị. Cuốn sách thơ gồm 11 bài thơ thiết kế đặc biệt 2 bìa, 2 đầu đọc, 2 phong cách: bài thơ chủ đề được triển khai chi tiết như một cuốn sách độc lập giúp các em nhỏ cảm nhận trọn vẹn không khí Tết Việt trên khắp đất nước.

Với kết cấu quay ngược chiều, mỗi chiều của sách sẽ dẫn bạn đọc nhí về với một màu Tết, một mùa Tết truyền thống, bình dị bên ngõ nhỏ, nếp nhà. Cuốn sách đưa bé dạo một vòng quanh những ngày cuối năm rộn ràng: từ lúc cả nhà tất bật chuẩn bị, cho đến khoảnh khắc sum vầy, đoàn tụ trong những ngày đầu xuân. Mỗi vùng miền có cách đón Tết thật riêng như: nơi gói bánh chưng, nơi làm bánh tét, nơi chưng đào, nơi cắm mai… nhưng điều không bao giờ thay đổi chính là tình yêu thương của gia đình lớn và niềm vui khi được trở về nhà.

Qua những bài thơ nhẹ nhàng, cuốn sách kể lại những không khí quen thuộc và rộn ràng những ngày cận Tết: ông lau bàn thờ, bố treo cờ, mẹ quét dọn, bà gói bánh, trẻ con tíu tít mong Tết đến thật nhanh. Mỗi trang sách đều gợi lên “nếp Tết” được truyền qua bao thế hệ - những điều làm nên ký ức tuổi thơ ấm áp của mỗi đứa trẻ.

Cuốn sách còn giúp bé tìm hiểu thêm về các nét văn hóa Tết: lì xì, lời chúc đầu năm, mâm cỗ, trò chơi dân gian, những âm thanh rộn ràng của mùa xuân… Và trên tất cả, mỗi gia đình đều có một kho báu - đó là ông bà, ba mẹ, những người lưu giữ yêu thương, tạo nên mái ấm để con luôn muốn trở về mỗi dịp Tết. Đó chính là “Nếp Tết nhà mình” - những giá trị đẹp đẽ được gìn giữ qua thời gian.

Phần tranh minh họa rực rỡ, mang không khí rộn ràng và đầy cảm xúc sẽ giúp bé hình dung về một cái Tết cổ truyền rõ ràng hơn. Tặng kèm với cuốn sách thú vị này là phong bì đựng sách, bộ sáu bao lì xì con giáp, bộ xếp hình 3D con giáp, các miếng dán đặc sản vùng miền dịp Tết.

So với mọi năm, sách Tết năm nay giảm sút về số lượng ấn phẩm. Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, đại diện Thái Hà Books, sách Tết là dòng sách được đầu tư rất công phu về mẫu mã lẫn nội dung. Tuy vậy, dòng sách này lại là sách mùa vụ, chỉ phục vụ cho riêng dịp Tết. Nếu số bản in ra tiêu thụ không hết thì rất khó bán tiếp ở các mùa sau. Do vậy nhiều đơn vị làm sách không mấy mặn mà khi bắt tay thực hiện sách Tết.

Điểm qua sẽ dễ dàng nhận thấy năm nay chỉ có một vài đơn vị gắn bó “đường dài” với dòng sách Tết mới tiếp tục bám trụ để phục vụ bạn đọc. Và ấn phẩm của họ ngày càng được đầu tư chăm chút về nội dung lẫn hình thức để trở thành món quà tinh thần ý nghĩa dịp đầu năm. Dù trải qua một năm nhiều thách thức nhưng các nhà xuất bản, đơn vị làm sách vẫn tự tin văn hóa đọc, đặc biệt là văn hóa đọc ngày Tết vẫn phát triển mạnh mẽ.

Bởi khoảng vài năm trở lại đây, tục lì xì, mừng tuổi hay quà tặng bằng sách được các nhà xuất bản quảng bá mạnh mẽ, người dân nhiệt tình ủng hộ và nhân rộng vì nó vừa bồi bổ kiến thức, vừa hạn chế sự thực dụng của phong bao, quà tặng nặng tính hiện kim. Bên ly trà thưởng xuân, từng trang sách “ôn cố tri tân” nhắc xuân xưa để ta yêu thêm xuân nay, lan tỏa giá trị truyền thống cho thế hệ mai sau giữa nhịp sống đương đại hối hả…