Cơ hội của các “thành phố âm nhạc”

1. Khát vọng của “Thành phố hoa phượng đỏ” đã từng bước được cụ thể hóa bằng những Hội nghị được tổ chức quy mô, trang trọng. Vào tháng 10/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng phối hợp với Hội Khoa học, Kỹ thuật Hải Phòng tổ chức hội thảo “Hải Phòng thành phố âm nhạc”, tiềm năng và cơ hội phát triển”.

Mới đây, ngày 3/3 “Hội nghị gặp gỡ, trao đổi và tham vấn ý kiến các nghệ sĩ về Đề án “Xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố âm nhạc” giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045” đã được UBND thành phố Hải Phòng tổ chức.

Đề án cụ thể hóa Nghị quyết số 05 của Ban chấp hành Đảng bộ thành phố với mục tiêu đến năm 2030 đưa Hải Phòng vào nhóm “100 thành phố đáng sống nhất thế giới” và đến năm 2045 gia nhập “Mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO về âm nhạc”.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hải Phòng cũng khẳng định việc xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố âm nhạc” là mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và giải trí, hướng tới tiệm cận tiêu chí thành phố sáng tạo của UNESCO.

Các chuyên gia ở lĩnh vực nghệ thuật đều khẳng định âm nhạc là loại hình nghệ thuật có khả năng lan tỏa cảm hứng nhanh chóng và mạnh mẽ nhất đến cộng đồng. Gần đây, việc đưa âm nhạc trở thành “nhịp đập” mới trong phát triển kinh tế - xã hội là định hướng của một số địa phương có thế mạnh trong lĩnh vực nghệ thuật này.

Năm 2023, Đà Lạt là thành phố đầu tiên của Việt Nam đón nhận danh hiệu “Thành phố sáng tạo âm nhạc của UNESCO”. Không chỉ là thành phố của cảnh quan, khí hậu và du lịch, từ lâu Đà Lạt đã có một hệ sinh thái âm nhạc sống động, đa dạng và có chiều sâu. Từ khi Đà Lạt được công nhận là thành phố sáng tạo về âm nhạc thì hoạt động của lĩnh vực này càng thêm sinh động, phong phú.

Cũng từ đó, địa phương tích cực tham gia các sự kiện trong mạng lưới do UNESCO tổ chức, đồng thời triển khai nhiều chương trình, sự kiện âm nhạc quy mô lớn. Có thể kể đến như “Đà Lạt Music Festival 2024 – Sweet Love”, “Đà Lạt Best Dance Crew”, “Music Night Run”, “The Big Day”… với sự tham gia của các nghệ sĩ quốc tế.

Đặc biệt, đêm nhạc “Dalat Spring Concert” có sự góp mặt của các huyền thoại âm nhạc thế giới như Boney M, Liz Mitchell, Joy Band và Samantha Fox… Bên cạnh nhiều không gian âm nhạc ngoài trời lãng mạn đã trở thành điểm đến quen thuộc của người dân cũng như du khách như “Mây lang thang”, “Lululola” với sự tham gia biểu diễn của những ca sĩ tên tuổi như Hà Anh Tuấn, Quốc Thiên, Văn Mai Hương, Phương Linh…

Giờ đây, âm nhạc không chỉ là nét đẹp đặc trưng, mà còn là hồn cốt, làm nên sức sống và bản sắc riêng của Đà Lạt – Lâm Đồng. Mới đây nhất, tối 31/1/2026, Dự án âm nhạc “Phố bên đồi” và biểu diễn âm nhạc cộng đồng đã được khai mạc tại phường Xuân Hương, Đà Lạt (Lâm Đồng). Đây là hoạt động thực hiện cam kết quốc tế khi Đà Lạt (cũ) gia nhập “Mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO ở lĩnh vực âm nhạc”.

Cùng với đó, Trung tâm sáng tạo Nghệ thuật đặc biệt “Phố bên đồi” Đà Lạt phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cùng các đối tác Hàn Quốc tổ chức đưa dàn nhạc giao hưởng Quốc tế Daegu đến biểu diễn tại Đà Lạt, dự kiến vào 20 – 21/3/2026.

Theo Tiến sĩ Lê Hải Minh (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Du lịch và Thể thao) việc đưa các sự kiện âm nhạc quy mô về địa phương không chỉ làm phong phú đời sống văn hóa địa phương mà còn góp phần thúc đẩy du lịch, hình thành sản phẩm nghệ thuật định kỳ, nâng cao trải nghiệm cho du khách và từng bước phát triển kinh tế đêm theo hướng bền vững. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa.

2. Được biết, khái niệm “Thành phố âm nhạc” thường được hiểu trong bối cảnh “Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO”. Đến nay, mạng lưới này đã có khoảng 350 thành phố trên toàn thế giới, trong đó, 75 thành phố được công nhận trong lĩnh vực âm nhạc (chiếm tỷ lệ 21,4%). Thành phố đầu tiên trên thế giới được công nhận danh hiệu này là Bologna (Ý, năm 2006). Thành phố Đà Lạt của Việt Nam được công nhận năm 2023.

Tiến sĩ Lê Hải Minh cho rằng những địa phương có thể xây dựng mục tiêu trở thành “Thành phố âm nhạc” phải chứa đựng tiềm năng phát triển ở lĩnh vực này: đó là di sản, bản sắc, con người với tinh thần “xung kích” của người dân.

Ở giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra với các địa phương này phải có được những địa điểm đủ lớn và đa năng như sân vận động, quảng trường, trung tâm triển lãm để có thể tổ chức concert nhiều nghìn người. Hay những không gian đạt chuẩn để có thể tổ chức những loại hình nghệ thuật đỉnh cao như hòa nhạc giao hưởng thính phòng… Ngoài ra, lĩnh vực du lịch dịch vụ lưu trú, tham quan… cho du khách cũng phải phát triển tương xứng.

Tại các hội nghị, các nghệ sĩ cũng như các chuyên gia trong lĩnh vực nghệ thuật đều khẳng định Hải Phòng không chỉ được biết đến là thành phố của công nghiệp, cảng biển với sự phát triển năng động mà còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi âm nhạc luôn ngân vang cùng nhịp sống con người. Nơi đây còn là mảnh đất của nhiều loại hình âm nhạc dân gian như ca trù, chèo, trống hội và đặc biệt là hát văn. Hải Phòng cũng là nơi sản sinh và nuôi dưỡng nhiều tài năng âm nhạc Việt Nam như Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Trần Hoàn, Ngô Thụy Miên…

Theo dự thảo Đề án, thành phố Hải Phòng cũng đặt ra những chỉ tiêu cụ thể cho từng giai đoạn, trong từng lĩnh vực. Từ giáo dục thế hệ trẻ trong nhà trường, tổ chức định kỳ các cuộc thi sáng tác, tổ chức sự kiện âm nhạc quy mô lớn từ cấp thành phố, cấp khu vực đến cấp quốc gia, quốc tế. Tới năm 2045, đặt mục tiêu đạt 4 định hướng lớn trong đó có việc trở thành thành phố sáng tạo về âm nhạc của UNESCO…

Cùng với việc công bố mục tiêu này thì Hải Phòng cũng chuẩn bị đưa vào vận hành Nhà hát Hoa Phượng, tạo thêm không gian biểu diễn chuyên nghiệp, hiện đại. Nhà hát Hoa Phượng được đầu tư không gian kiến trúc sang trọng, trong thiết bị hiện đại, sức chứa hơn 1.300 chỗ ngồi, đáp ứng tiêu chuẩn tổ chức các chương trình nghệ thuật lớn, giao hưởng, nhạc kịch và sự kiện văn hóa tầm quốc gia, quốc tế.

Thành phố cũng định hướng tăng cường hợp tác với các trung tâm nghệ thuật lớn trong cả nước như Nhà hát Hồ Gươm, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam… mang đến những chương trình nghệ thuật chất lượng cao để người dân được thưởng thức tinh hoa âm nhạc trong không gian xứng tầm.

Bà Thu Hằng (công ty Cổ phần Cành cọ vàng) - đơn vị tham gia tổ chức khá nhiều show ca nhạc tại Hải Phòng khẳng định đây là địa phương có thế kết hợp tốt du lịch âm nhạc. Bên cạnh sự phát triển mạnh về cơ sở hạ tầng phục vụ cho những chương trình ca nhạc có lượng người xem đông, Hải Phòng có nhiều địa điểm tham quan, ẩm thực phong phú hấp dẫn du khách.

Thời gian qua, bên cạnh những concert có quy mô quốc gia kỷ niệm những ngày lễ lớn của đất nước thì nhiều liveshow, concert của các ca sĩ tên tuổi cũng thành công rực rỡ với lượng khán giả khổng lồ, mang lại cả giá trị vật chất và tinh thần cho đời sống. Điều đó cho thấy âm nhạc là lĩnh vực mang lại hiệu quả nổi bật trong công nghiệp văn hóa.

Là một trong số các nghệ sĩ có mặt tại hội nghị lấy ý kiến, NSND Trần Nhượng cho rằng âm nhạc không chỉ là nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp hàng tỉ USD, tạo việc làm, kích hoạt du lịch đêm, nuôi dưỡng sáng tạo trẻ... Nhưng điều đó cũng đặt ra cho địa phương muốn hiện thực hóa mục tiêu “thành phố âm nhạc” phải thực hiện những yêu cầu như phát triển hạ tầng biểu diễn và không gian sáng tạo, công tác đào tạo và phát triển tài năng, tổ chức các sự kiện âm nhạc lớn và xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư cho doanh nghiệp công nghiệp âm nhạc.