Sau lũ, ngẫm về truyền thông cơ sở
Trong đợt lũ lụt đỉnh điểm ở Nam Trung bộ vừa qua đã có nhiều tin giả được tung ra khiến dư luận hoang mang. Những tin giả này không chỉ gây ra hỗn loạn thông tin trên mạng xã hội như nhiều đợt tin giả khác mà đã là tác nhân dẫn đến thương vong có thật.
Điển hình là vụ tung tin vỡ đập khiến người dân ở xóm Mới, thôn Vạn Lộc, xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk phải tháo chạy trong đêm và đau đớn thay, trong số những người tháo chạy vì hoảng loạn đó, có hai vợ chồng đã gặp tai nạn, ra đi vĩnh viễn, để lại 3 đứa con thơ mồ côi.
Công an các địa phương cũng đã kịp thời xử lý các trường hợp tung tin giả và từ đó đã thiết lập lại được sự an tâm cho dư luận, đặc biệt là đối với những người đang sống xa vùng lũ nhưng lại có thân nhân còn mắc kẹt trong lũ lụt ở quê nhà. Tuy nhiên, chúng ta cần phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, việc xử lý các cá nhân tung tin đồn thất thiệt chỉ là biện pháp răn đe làm gương mà thôi. Quan trọng nhất vẫn phải là công tác thông tin chống tin giả, mà đặc biệt, cần thực hiện từ cấp cơ sở.
Xưa tới nay, truyền thông cấp cơ sở vẫn chỉ xoay quanh các hoạt động như bảng tin, bản thông báo truyền thanh (loa phường, loa xã) và gần đây là các tin nhắn vào trong các nhóm dân cư mà thôi. Hoạt động này có thể hiệu quả ở khâu thông báo kịp thời, cập nhật nhưng chưa có sức nặng để chống lại tin giả phát tán trên mạng. Cơ bản, phương pháp truyền thông cấp cơ sở vẫn chưa đi đúng các kênh truyền thông của thời đại như mạng xã hội. Trong khi đó, tin giả lại đang khai thác rất tốt các kênh này. Có thể nói, nếu xem mạng xã hội là một mặt trận thông tin, truyền thông cấp cơ sở vẫn chưa thắng được “địch” khi để trống trận địa quan trọng nhất, dễ tiếp cận người dân nhất.
Nếu như ở xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk từ xưa tới nay vẫn duy trì một trang Facebook chính chủ, một tài khoản Zalo chính chủ và lập tức đăng tải thông tin chính xác về tình hình lúc ấy để chống lại tin đồn vỡ đập? Chắc chắn sẽ không có tình trạng người dân tháo chạy trong hoảng loạn. Và, sẽ còn hiệu quả hơn nữa nếu kênh chính thức kia của xã Hòa Mỹ lại liên thông và cập nhật tốt với trang chính thức của tỉnh Đắk Lắk để cung cấp thông tin chuẩn xác và sớm nhất. Đáng tiếc, truyền thông cấp cơ sở ở Hòa Mỹ nói riêng và nhiều xã, phường khác nói chung trên khắp cả nước vẫn bỏ qua kênh tuyên truyền hữu hiệu này. Đó cũng là một nguyên nhân góp phần tạo cơ hội cho những kẻ tung tin giả lộng hành.
Sau lũ lụt, việc cơ bản nhất là hỗ trợ đồng bào vùng lũ trở lại đời sống thường nhật một cách nhanh nhất. Song, công tác xây dựng lực lượng truyền thông cấp cơ sở đủ mạnh cũng quan trọng không kém bởi trong tương lai, sẽ vẫn luôn có những biến cố xảy ra và sự chủ động trong thông tin bao giờ cũng có những đóng góp thực sự tích cực trong tổng thể công tác ứng phó và xử lý biến cố.
