Ngắm một bức tranh...
Ngắm tranh, uống trà, thưởng hoa... thật tao nhã nhưng đâu có gì lạ, ai trong chúng ta cũng từng có giây phút thư thái tận hưởng niềm vui đó. Nhưng, ngắm một bức tranh đặc biệt để cảm nhận về sự sâu lắng, miệt mài, bền bỉ như một lẽ ứng xử giữa thời mạng xã hội ồn ào mới là điều thú vị. Và, người viết bài này muốn nói về một câu chuyện khởi phát từ một bức tranh như thế...
Tối 23/12/2025, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trao bằng xác lập kỷ lục cho bức tranh tô màu với chủ đề hoa sen 54 dân tộc Việt Nam. Điều thú vị ở chỗ, bức tranh không phải do một tác giả hay một vài người vẽ mà là bức tranh của một hành trình.
Ca sĩ Phúc Anh, người đã thực hiện dự án âm nhạc kết hợp thiện nguyện 54 dân tộc Việt Nam suốt một năm qua chia sẻ: “Tại mỗi vùng đất, Phúc Anh tìm gặp đại diện là các em nhỏ, học sinh đến từ một trong 54 dân tộc anh em để cùng nhau tô lên bức tranh hoa sen - biểu tượng của dự án. Mỗi cánh hoa mang một gam màu riêng, tượng trưng cho bản sắc văn hóa, niềm tự hào và tinh thần đoàn kết của từng dân tộc. Tác phẩm hoàn thiện sau hơn một năm, trở thành minh chứng sinh động cho tinh thần kết nối không biên giới” (theo: Ngọc Ánh - Hồng Phúc, Báo Tiền phong).
Người viết không phải là một họa sĩ để có thể đánh giá bức tranh và cũng đâu có ý định phân tích về kỉ lục này mà chỉ muốn nhắc đến một ý nghĩa đặc biệt: Chúng ta hãy cùng nhau làm nên sắc màu hạnh phúc, sự đóng góp ý tưởng, nỗ lực của mỗi người sẽ xác lập một kỉ lục cho cuộc sống này.
Chắc hẳn khi được tham gia góp từng nét vẽ nên bức tranh ấy các em nhỏ của 54 dân tộc sẽ thấy hạnh phúc bởi được gắn kết, được sống trong một cảm xúc đặc biệt của tình đoàn kết khi các bạn nhỏ cùng chung tay góp những nét vẽ hồn nhiên. Có thể đây chưa phải là sự kiện văn hóa lớn nhưng ý nghĩa không hề dừng lại ở đây. Những gì thao thiết trong lòng, lắng đọng qua thời gian và thanh lọc tâm hồn sẽ kết tinh thành văn hóa sẽ để lại ấn tượng sâu sắc.
Đại thi hào Victor Hugo (1802-1885) từng nói: “Yêu cái đẹp là thấy ánh sáng”. Thứ “ánh sáng” mà người viết nhận ra sau khi ngắm đi ngắm lại bức tranh ấy không chỉ được tạo nên bởi một sự tổng gộp qua hành trình của ca sĩ Phúc Anh mà phải là một ý nghĩa tổng thể, cao hơn kỉ lục về một con số: chúng ta đã có một tình yêu lớn với dân tộc và tương lai đất nước.
Mỗi dân tộc trên thế giới đều được biết đến với những nét đặc sắc về văn hóa. Ví như, Việt Nam được thế giới biết đến và định vị văn hóa bằng những giá trị cụ thể, tiêu biểu như: Tại Kỳ họp thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới ở Paris (12/7/2025), Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc trở thành Di sản Văn hóa Thế giới thứ 9 của Việt Nam; Tại Lễ vinh danh Giải thưởng Du lịch Thế giới World Travel Awards (WTA) 2025: Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) được vinh danh là 'Điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới 2025'…
Sự độc đáo, đặc sắc nhất của một dân tộc là những điều tốt đẹp mà mỗi người đem lại cho cuộc sống này. Một bức tranh vô hình nhưng luôn hiện hữu trong tâm trí chúng ta, đó là tinh hoa ứng xử, lễ hội, phong tục... và cả tình yêu, niềm tin lòng tự hào, tự tôn văn hóa. Từ ấy, hình thành một chủ quyền văn hóa vững vàng.
Trong thời đại hội nhập, sự giao lưu văn hóa sẽ phản ánh thái độ tiếp cận của mỗi người. Chủ quyền, bản lĩnh văn hóa sẽ bắt đầu từ nền tảng đạo đức, quan niệm sống, hay nói đơn giản hơn: bạn sẽ nhìn nhận như thế nào, đưa ra những quyết định ra sao?
Nếu theo dõi một số tờ báo gần đây bạn sẽ thấy thông tin về cô giáo Vũ Thị Hạnh, Tổ trưởng tổ chuyên môn sinh học, Trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ đã nhận nuôi em Nguyễn Thị Thu Nga, học sinh đoạt giải Olympic sinh học quốc tế năm 2020.
Ngày 26/12/2025, cô Vũ Thị Hạnh vinh dự được vinh danh tại Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI. Cô Hạnh chia sẻ: “Một khi muốn giúp đỡ ai đó, tôi cho rằng, mọi người đều có thể làm được. Tôi không nghĩ câu chuyện nhỏ bé này lại lan tỏa và truyền cảm hứng đến thế” (theo: Mỹ Hà - Báo Dân trí).
Lòng tốt còn toát lên ở sự khiêm nhường chứ đâu chỉ ở hiệu quả công việc mà chúng ta tạo ra. Lâu nay, đã có không ít câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn đúc kết về đức tính ấy. Tục ngữ Hàn Quốc có câu: “Người càng vĩ đại thì càng khiêm tốn”; tương tự như thế là ngạn ngữ của người Anh: “Tri thức làm ta khiêm tốn, ngu si làm ta kiêu ngạo”. Người Việt thì từ bao đời nay đã lưu truyền một câu thành ngữ: “Sông sâu tĩnh lặng, lúa chín cúi đầu”... tất cả đều là bài học thấm thía qua va vấp, phơi trải, là tinh hoa kinh nghiệm và trí tuệ nhân dân.
Giữa thời đại phát triển công nghệ, tính cách, quan niệm sống của con người cũng bị tác động để rồi từ đó kéo theo sự thay đổi về văn hóa, nhưng cụ thể như thế nào? Theo người viết, sự xuất hiện của AI và tiện ích công nghệ cũng khiến cho không ít người ảo tưởng ở bản thân. Mình có sẵn trong tay chiếc đũa thần công nghệ, mình có năng lực tốt hơn người khác chăng?
Trong một bài báo có tên "Trí tuệ nhân tạo làm con người tin mình giỏi hơn thực tế", tác giả Hải Yến có cung cấp một thông tin: “Một phát hiện đáng chú ý khác của nghiên cứu là việc sử dụng AI làm thu hẹp khoảng cách giữa người có kỹ năng cao và người có kỹ năng thấp. Các mô hình ngôn ngữ lớn giúp những người kém kỹ năng đạt kết quả tốt hơn so với khi làm việc một mình. Tuy nhiên, mặt trái của hiện tượng này là tất cả người dùng đều có xu hướng đánh giá quá cao khả năng của mình. Khi kết quả cuối cùng trông có vẻ tốt, người dùng dễ nhầm lẫn giữa năng lực cá nhân và năng lực của công cụ hỗ trợ. Các nhà khoa học gọi đây là hiện tượng làm phẳng đường cong năng lực. Trong đó, sự khác biệt thực sự về kỹ năng vẫn tồn tại, nhưng cảm nhận chủ quan về năng lực lại trở nên đồng đều hơn và bị đẩy lên mức cao" (theo: Báo Dân trí).
Rõ ràng, “đường cong năng lực” là sự khác biệt giữa mỗi người, là khoảng cách về trình độ, đẳng cấp trong từng lĩnh vực. Trí tuệ nhân tạo đã đánh lừa chúng ta hay chúng ta tự đánh lừa bản thân? Không, việc biết mình biết người, khiêm nhường cầu thị là trách nhiệm của bản thân, đâu phải là khi ra đời trí tuệ nhân tạo hay không?
Trở lại với bức tranh tô màu với chủ đề hoa sen 54 dân tộc Việt Nam từ ý tưởng tốt đẹp của ca sĩ Phúc Anh còn là một hành trình yêu thương lặng lẽ. Cuộc sống vẫn có biết bao sự âm thầm như thế. Bức tranh do các em nhỏ vẽ nhưng chính bản thân các em cũng là những sắc màu tươi mới.
Ngày nay, từ thành thị đến nông thôn, yêu cầu về chuyển đổi kép (chuyển đổi số và chuyển đổi xanh) để làm sao vừa phát triển công nghệ vừa giữ được môi trường bền vững là thách thức và cơ hội để bứt phá rất lớn. Để thực hiện tốt điều đó, ngoài việc ý thức được xu thế phát triển, trình độ công nghệ thì hạt nhân quan trọng nhất là thái độ tiếp cận, xuất phát từ phông văn hóa của từng người. Và, đương nhiên để có được điều đó vẫn cần đến sự lặng lẽ, khiêm nhường, chắt chiu tích lũy...
