Chào bạn!      
Trang nhất > Văn Nghệ Công An > Đời sống văn hoá
Hình tượng anh bộ đội trong thơ Trần Đăng Khoa
3:00, 10/01/2008

Nhà thơ Trần Đăng Khoa.

Hơn nửa thế kỷ qua hình ảnh anh bộ đội đã đi vào trái tim mọi người Việt Nam. Văn học viết về chiến tranh cách mạng với một lực lượng đông đảo cũng đã tập trung làm nổi bật hình tượng anh bộ đội với vẻ đẹp về nhiều mặt. Riêng về thơ đã có nhiều thành công. Nhiều tác giả thơ, bài thơ, tập thơ đã có mặt trong hành trang của chiến sĩ ta. Trong số đó, Trần Đăng Khoa có những đóng góp riêng, được nhiều người yêu thích.

Trần Đăng Khoa có hai mảng thơ viết về anh bộ đội. Mảng thứ nhất viết khoảng  thời gian 1966 - 1975, mảng thứ hai từ 1975 đến nay. Mỗi mảng đều có những đặc sắc riêng mà các nhà thơ  khác không có.

Lúc 8 tuổi, bắt đầu làm thơ là lúc Trần Đăng Khoa lớn lên trong cuộc chống Mỹ của dân tộc. Điều đầu tiên em nhìn thấy trên nền trời xanh cùng với  cánh cò trắng là lưới đạn  phòng không của các chú bộ đội:

Thấy đạn các chú giăng dày

Máy bay giặc Mỹ lăn quay thêm nhiều

(Góc sân và khoảng trời)

Và:

Đêm về đạn chú bắn lên

Đỏ như hoa lựu trên nền trời xanh

                                                 (Hoa lựu)

Đây là hai hình ảnh ngộ nghĩnh, nhưng thật đẹp và chỉ có từ đôi mắt trẻ thơ rất yêu các chú bộ đội mới có được.

Chính tình yêu đẹp đẽ ấy cộng với hình ảnh những anh bộ đội thực rất đáng yêu đã cho em bài thơ "Gửi theo các chú bộ đội" nổi tiếng - một trong những bài thơ hay nhất viết về anh bộ đội Cụ Hồ:

Cháu  nghe chú đánh những đâu

Những tàu chiến cháy, những tàu  bay rơi

Đến đây chỉ thấy chú cười

Chú đi gánh nước, chú ngồi đánh bi

Vẻ đẹp  của người chiến sĩ được khắc họa  không phải  ở chiến công anh hùng mà ở tâm hồn, cử chỉ giản dị hồn nhiên và giàu yêu thương - cội nguồn của những hành động anh hùng.

Có một bài thơ của Trần Đăng Khoa, nếu đọc qua  thì chỉ thấy là một bài thơ miêu tả của trẻ em: tả cảnh, tả cây… dù rằng miêu tả rất tài tình. Đó là bài "Cây dừa". Tất nhiên, em không miêu tả  chỉ để miêu tả, mà cây dừa đã được nhân cách hóa với nhiều tính cách của con người. Câu kết của bài thơ làm người đọc liên tưởng ngay đến người chiến sĩ:

Đứng canh trời đất bao la

Mà dừa đủng đỉnh như là đứng chơi.

Đó là tư thế điềm tĩnh và tự tin của người chiến sĩ trong khi làm nhiệm vụ. Cũng là tư thế của dân tộc Việt Nam, mà không phải trên thế giới  dân tộc nào cũng có được, một số sự kiện thế giới mấy thập kỷ qua cho chúng ta nhận thức rõ điều này.

Sự hy sinh thầm lặng và những gian khổ khó khăn của người chiến sĩ được Trần Đăng Khoa nói đến một cách cảm phục và đầy biết ơn, khi em ngồi băn khoăn dõi theo bước đường hành quân của  các chú  bộ đội:

Đêm nay các chú biết là ở đâu

Lá xà - nu biếc trên đầu

Hay hành quân giữa rừng sâu mưa dầm?...

...Giữ cho cháu trọn tiếng cười

Mái trường đỏ ngói, khoảng trời xanh mây.

(Giữ cho chúng cháu khoảng trời bình yên)

Từ đó em suy nghĩ  và phát hiện ra một ý rất đúng: "Chú là thày giáo cháu rồi/ Dạy cho chúng cháu làm người Việt Nam". Đó cũng là một suy nghĩ độc đáo.

Cùng với thời gian, Trần Đăng Khoa lớn dần lên. Hình ảnh anh bộ đội không chỉ là niềm yêu mến và kính phục, mà còn là ước mơ của em. Năm 1972, một năm quyết liệt trong giai đoạn cuối của cuộc chống Mỹ cứu nước, Trần Đăng Khoa đã viết hai câu thơ hào hùng có tầm thời đại: "Cao hơn trang thơ, hơn cả cuộc đời/ Là Tổ quốc đang một còn một mất" (Thư Thơ). Bài thơ đánh dấu sự lựa chọn trong tư tưởng và  tình cảm theo cuộc đời người chiến sĩ của Trần Đăng Khoa.

Mảng thơ Trần Đăng Khoa viết về anh bộ đội lúc Khoa còn nhỏ là một mảng thơ độc đáo. Trong đó có bài nằm trong số những bài thơ hay nhất của em. Thơ Trần Đăng Khoa mang tâm tư tình cảm của cả một thế hệ thiếu nhi đối với  các chú bộ đội và cuộc chiến đấu của dân tộc.

Khi ấy có nhiều thiếu nhi làm thơ về bộ đội, nhưng không có được những bài hay như thế. Do vậy mảng thơ này của Trần Đăng Khoa có một vị trí riêng, không gì thay thế được.

Mảng thơ thứ hai Trần Đăng Khoa viết về anh bộ đội là từ 1975 trở về sau. Đề tài của mảng thơ này có nét riêng là anh chuyên viết về những chiến sĩ bảo vệ hải đảo và biên giới.

Trước và cùng với Trần Đăng Khoa cũng có nhiều thơ viết về người chiến sĩ bảo vệ hải đảo của Tổ quốc, và cũng có những bài thành công, nhưng lẻ tẻ nên không gây được nhiều ấn tượng.

Những bài thơ của Trần Đăng Khoa viết về hải đảo hợp lại thành một chùm gần chục bài đã có tác dụng nhân lên giá trị của mảng thơ này, được bạn đọc chú ý, dù những bài thơ này chưa phải là những bài thơ đặc sắc mà mới có một số bài khá.

Đúng là nhìn toàn bộ thơ Trần Đăng Khoa viết sau năm 1975 có một khoảng cách so với mảng thơ viết thuở nhỏ. Nhưng riêng về đề tài bộ đội, khoảng cách này trong hai giai đoạn của thơ anh được kéo gần lại.


  Đinh Quang Tốn
1 | 2  >>Trang sau

Các bài mới:
     Nhạc sĩ Lê Trung Tín: Phố chợ. một tiếng vĩ cầm... (30/09)
     "Tay yếu gieo lòng xuống chiếu hoa" (30/09)
     Chuyện tình và tiền trong âm nhạc (29/09)
     Phải biết lắng nghe và sẵn sàng "chịu trận" (29/09)
     Quê tôi mùa cá lũ (29/09)
     Sau phim ngắn là phim dài? (29/09)
     Nhạc sĩ Xuân Phương: Đứng ngoài sự ồn ào của showbiz (25/09)
Các bài đã đăng:
     Đạo diễn, NSND Bạch Diệp: Phụ nữ làm đạo diễn cũng có… lợi thế (10/01)
     Ban nhạc Spice Girls tưng bừng ngày tái ngộ (03/01)
     Tác giả “Mật mã Da Vinci” lại bị kiện đạo văn (03/01)
     Ca sĩ và trào lưu video clip ca nhạc kinh dị (03/01)
     Hoang tưởng hay háo danh? (03/01)
     Càng tái bản nhiều, càng thiệt (03/01)
     Tác giả tiểu thuyết “Luật đời & cha con” nhận xét về phim “Luật đời” (03/01)

Các tin khác 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email:
Tiêu đề:  
Tắt bộ gõ Tự động Telex VNI VIQR
 

LIÊN HỆ CAND
Hà Nội:
04.39427285
TP HCM:
08.38241917
TIÊU ĐIỂM
"Tay yếu gieo lòng xuống chiếu hoa"
Những linh thú đất Việt
Có một tình yêu ­không bao giờ “ly dị”
NSND Lê Huy Quang: Phải biết thua người khác!
Việc chung còn nhiều trăn trở
Nghệ sĩ Quốc Tuấn: Muốn được sống đúng mình
"Thuận tay" nhất khi viết về quê hương và đồng đội
Cuộc chơi có một không hai
Nhà văn Sương Nguyệt Minh: Một lần suýt đáo tụng đình
Miên man trong ký ức...
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu: 90 tuổi hãy còn "xanh lắm!"
Nhạc sĩ Lê Mây: Biển đã cho tôi phép màu
"Bích khói lửa": Chỉ mong...giải nghệ
Hào quang và bi kịch của một danh hài
NSƯT Quang Vinh: Không vỗ về quá khứ
Nghệ sĩ Hoàng Hải: Duyên nghề trắc trở
Oanh vàng vang bóng
NSƯT Hán Văn Tình: Người của làng cười
Gió đã ngừng thổi trên "cách đồng văn"
Đời ngựa xiếc
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"